«یک ساعت تفکر و عبادت برتر از یک سال عبادت است»پیامبر اکرم(ص)
فکر کردن مقوله ای مهم در زندگی ما انسانهاست؛ آنقدر مهم که ما را از حیوانات جدا می کند و مسیر زندگی ما را با اختیارمان متعادل می سازد البته این نکته را نباید از نظر دور داشت که دین وعقل در کنار هم تعادل را برقرار می سازند.
بی دلیل نیست که ائمه از عقل به عنوان راهنمای باطنی یاد کرده اند و توجه به اندیشه و تفکر را سرلوحه تمام امور زندگیشان قرار داده اند حتی مشورت کردن در کلام معصومان توصیه شده است.بزرگان دین مشورت را راهی مفید در جهت رسیدن به نظر درست می دانند زیرا با مشورت کردن از افکار دیگران نیز بهره برده ایم.تفکر ما نشانه شخصیت و هویت ماست؛نوع فکر ما خواسته های درونی ما را نشان می دهد؛از اینرو پرداختن به تفکر بسیار مورد توجه است.
در اهمیت و ارزش تفکر همین بس اولین آیاتی که بر پیامبر (ص) نازل شد درباره نوشتن و خواندن بود.پرداختن به تفکر و تعقل در آیات بسیار مورد توجه است.و همواره ائمه این آیات که «آیا نمی اندیشید..» را به مردم گوشزد می کردند.
وقتی کتاب نهج البلاغه را ورق می زنیم هر ورقش دفتری از معرفت است و آدمی را نه تنها به تفکر تشویق می کند بلکه به تفکر هم وا می دارد.بحثهای امام بزرگوار درباره نوع خلقت انسان٬ فرشتگان مورچه و بسیاری از موجودات دارند تصویری بدیع از تابلوی خلقت را در برابر دیدگانمان به نمایش در می آورد.
در زندگی روزانه بسیاری از اشتباهاتی که از ما سر می زند ناشی از عدم تفکر یا کج فهمی ماست در نتیجه عواقب سوء آن دامنگیرمان خواهد شد و راه علاج آن در تفکر و مشورت است.
در روایات بر برتری قلم اندیشمندان بر خون شهداء تأ کید شده است؛ زیرا از تاثیر قلم عالم فرهنگ شهادت و بسیاری از سنتهای خوب گسترش می یابد.
امروزه در بحثهای مدیریتی ضرورت ایجاد اتاق فکر در سازمانها و مراکز مورد توجه بسیاری از صاحبنظران قرار گرفته است به طوری که تفکر سازنده در پیشبرد اهداف نقش موثری دارد
عقل از ریشه «عقال » آمده است؛ عقال در اصطلاح طنابی را می گفته اند که برافسار شتر یا اسب می بستند تا رام شوند ؛عقل و تفکر هم ما را از لغزیدن باز می دارد واز افراط و تفریط محفوظ نگه می دارد.تعقل و تفکر سرچشمه بسیاری از شاخه های علمی نظیر؛ منطق٬ اخلاق ٬ریاضیات و علوم دیگر است که بشر را به این مرحله از تاریخ رسانده است.
ائمه به نقش تفکر در عبادات و امور دینی توجه کرده اند؛ حضرت علی(ع) می فرمایند:«برترین عبادت به کار انداختن نیروی تفکر و تعقل است»
به درستی اینچنین است فردی که حکم مسائل دینی را می داند بهتر به دستورات عمل می کند و از نگاههای سطحی پرهیز می کند و این امر انسان را از ورطه تعصبات بی جا و احساسات زودگذر در امان نگاه می دارد.
اینک این سؤال پیش روی ماست «چگونه بیاندیشیم ؟»که خود مسئله مورد توجهی است که جز با تمرین و مشورت فراهم نمی شود.
فکر کردن نیز اصول خاص خود را دارد ائمه و بزرگان دین بر نوع اندیشیدن و مفید بودن آن اذعان کرده اند حتی در روایات آمده است که سرانجام عدم تفکر جهل و سرانجام جهل کفر و بی دینی است.
پس آنان که نمی دانند؛یعنی نمی خواهند بدانند به کفر نزدیکترند تا آنانکه می خواهند بدانند و خود را به ورطه کفر نزدیک نمی کنند.
در اهمیت مشورت اگر نگاهی به تاریخ صدر اسلام بیاندازیم می بینیم که پیامبر(ص) به ارزش و اهمیت آن تاکید داشتند و در جنگ خندق نظر سلمان فارسی را اجرا کردند و همین موجب پیروزی سپاه اسلام بر کفر شد.اهمیت تفکر به اندازه ای است که ائمه به همنشینی با دانشمندان و پرهیز و از دوستی با جاهلان خیلی تاکید کرده اند.
نویسنده مقاله:سمیه رجبی
